ÇOCUKLARDA ÖFKE İFADESİNİN KONTROLÜ

“Çok öfkeli, bağırıyor, vuruyor, arkadaşlarını incitiyor, okuldan şikâyet geliyor!”

 

Çocuklarda Öfke İfadesinin Kontrolü

Çocuğunuzun çok öfkeli. Hatta bazen sinir krizlerine giriyor, istediği olmayınca kendini yerden yere atıyor, çok zor sakinleşiyor. Duvarları yumrukluyor, oyuncaklarını fırlatıyor, size vuruyor, hatta bazen kendisine bile.. Bu yaşta bu kadar öfke nereden geliyor?

Aslında öfke sağlıklı ve bizi koruyan duygulardan bir tanesidir. Kendimizi koruyabilmemiz için öfke duygusuna kesinlikle ihtiyacımız vardır. Bu yüzden aslında doğru olan öfke kontrolü değil “saldırganlık kontrolü” veya “öfke ifadesinin kontrolü”dür.

Olası nedenler:

  • Ailenin tamamı veya ebeveynlerden bir tanesi öfkeyi yıkıcı biçimde ifade etmeyi normal karşılıyor olabilir. Sorunlarınızı bağırıp çağırarak çözüyor iseniz çocuğunuz bu davranış kalıbını öğrenir ve normal olduğunu düşünür, model alır, taklit eder.
  • Kendisini ve duygularını ifade etmekte zorlanıyor olabilir. Anlatmak istediğini ifade edemeyen bir çocuk kaygılanır ve kaygı öfkeye dönüşebilir.
  • Ebeveynler ilişkiyi kontrol etmenin yolu olduğunu öğrenmiş olabilir. Ebeveyne kızgın ve bedel ödetiyor olabilir.
  • Başka duyguların dönüştürülmüş hali olabilir. Bazen üzüntü, pişmanlık, hayal kırıklığı gibi duygular öfke formuna çevrilerek ifade edilebilir.
  • Psikolojik bir sorunun belirtisi olabilir. Dürtü kontrolünde zorlanıyor olabilir.

Çözüm önerileri:

  • Ailenizde öfke nasıl ifade ediliyor bakın. Eşinizle konuşmalarınızı dışarıdan bir gözle değerlendirin. Kendi iletişim biçiminizi değiştirmeye çalışın. Siz değiştikçe zamanla çocuğunuz değişecektir.
  • Çocuğunuzu gözlemleyin, kendisini ifade etmekte zorlanıyor ise onu daha sabırla dinleyin. Kendisini ifade etmesi için onu rahatlatın. Hikâye kitapları okuyun ve size aklında kalanları anlatmasını isteyin.
  • Çocuğunuzun sizinle diyaloglarını dikkatle izleyin. O öfkelendiğinde daha çok ilgi gösteriyor olabilirsiniz. Her hangi bir şeyi söylemek istediğinde sadece öfkeli olursa dikkatinizi çekebiliyor ise, onun daha çok ilgiye ihtiyacı vardır. Döngüyü tersine çevirin ve o öfkelenmediği zamanlarda ona ilgi gösterin.
  • Bazı çocuklar ilişkiyi kontrol etmek için güç gösterisinde bulunurlar. Bu çocukların anne babaları önce “hayır” sonra “evet” diyorlardır. Eğer daha sonra kabul edecekseniz önce hayır demeyin. Hayır demişseniz sözünüzün arkasında durun.
  • Bazı çocuklar sevilmediklerine inanırlar ve anne babalarına incitici davranırlar. İncinen anne baba çocuğuna bağırır çağırır. Bir döngü oluşur. Biri incitir, sonra incinen inciteni incitir. Böyle bir döngü varsa çocuğunuz sevilmediğine inanıyordur. Konu, durum ne olursa olsun onu sevdiğinizi göstermeye ve inandırmaya çalışın.
  • Onunla “duygu oyunları” oynayın. Örneğin izlediği çizgi filminde kahramanları için “Şimdi o ne hissetti?” gibi sorular sorun. Yanlış söylemiş ya da anlamamış olabilir. Ona filmdeki kahramanın duygusunun ne olduğunu ve davranışlarını nasıl etkilediğini anlatmaya çalışın. Örneğin “Bak burada çok öfkelendi. Öfkelenen kişiler yüksek sesle bağırırlar, diğerine saldırmaya hazırlanırlar. Öfkelendiğimizde derin bir nefes alıp kendimizi rahatlatmamız gerekir. Bağırıp çağırmak, etrafı kırmak yerine duygumuzu söyleyebiliriz. Sen de öfkelendiğinde bana söyle. Bak şimdi bu kahraman korktu. Korkunca kaçarız, güvenli bir yer ararız. Bak burada sevindi. Sevindiğimizde yüzümüz güler, kendimizi iyi hissederiz…”
  • Çocuğunuzun sizi veya başkalarını incitmesine izin vermeyin. Kararlı olun. Çocuğunuzun arkadaşı değil ebeveyni olun. Yetişkin gibi davranın ve koyduğunuz kurallarda tutarlı olun.
  • Öfke sorunları birçok psikolojik rahatsızlığın belirtisi olabilir. Sözünü ettiğimizi diğer nedenlerin hiç birisine uymuyor ise uzman desteği alın.
Şenel Karaman
Psikolog