ÇOCUKLARDA ÖZGÜVEN

  • Tarih: Pazartesi, 29 Şubat 2016
  • Yazar: Selin Mert

Özgüven, çocuklarının doğumundan itibaren her anne-babanın uğraştığı bir konudur. Çocuğun özgüvenini geliştirmek, korumak ve artmasını sağlamak, çocuk yetiştirme becerilerinin başında gelir; çünkü yeterince gelişmiş özgüven duygusu, öğrenme yetisini ve sosyal ilişkilerdeki bağları etkileyen önemli bir duygudur.

Özgüven doğuştan mı gelir, yoksa sonradan eğitim ile mi kazanılır? Bilim dünyası tarafından pek çok defalar sorgulanan özgüven kavramı, kişinin kendisi ile ilgili sahip olduğu öznel yargıdır ki bu yargı, kimi zaman genel bir anlam ifade ederken (zeki bir insanım), kimi zamanda belirli alanlarda ki yargıyı ifade eder (çok iyi börek yaparım). Peki, durum böyleyken özgüvenin sıfır noktası olur mu? Hayır olmaz. Çocuklarda ki özgüven de böyledir. Hiçbir zaman sıfır noktasını görmez. Belirli bir düzlemde zaman zaman yer değiştirse de çocuklar belli bir seviyede özgüvene sahiptir.
İnsanlar dünyaya ilk geldikleri anda istek ve arzularını diğerlerine ifade ederken rahat davranırlar (bebek acıktığında ağlar, annesi meşgul olsa bile). Bu durum çocukların yaşı ilerledikçe azalma gösterebilir. Bunun nedeni çevre ile olan etkileşimdir. Çocuk çevreden aldığı mesajlar doğrultusunda belirli davranış kalıpları geliştirir. Peki, bu çevre nasıl olmalıdır ki çocuğun özgüven seviyesi yükselsin?

• Yaratıcılığın en yüksek olduğu 0-6 yaş döneminde, kendilerini rahatça ifade edebilecekleri, yargılanmadıkları bir çevre özgüveni destekler.
• Merak duygusunun çevre tarafından pekiştirildiği, sürekli olarak sorular soran ve bunlara yanıtlar arayan destekleyici bir çevre özgüveni destekler.
• “Ondan uzak dur, dikkatli ol” gibi olumsuz ve açıklayıcı olmayan söylemler çocuklarda davranışlarında bir hata olduğu izlenimi yaratır. Bu tür konuşmaların sıklığı artıkça çocuk çevresinde kendini özgür bırakmakta çekingen davranır.
• Kendi dünyasını oluşturabileceği, bir odası veya yaşam alanı olması, çocukların kendilerini güvenli hissetmelerine olanak sağlar.
• Yaşlarına uygun olan sorumluluklar ile çocukların kendi öz bakım becerilerini kendilerinin karşılaması kendilerine olan güveni artırır.

• Dış dünya ile kuracağı gerçek ve düzenli ilişkiler çocukları besler. Kendi kısıtlı çevresinde büyüyen çocuklar sosyal yaşamla ileriki yaşlarından temas ettiğinde zorluklar yaşayabilirler.

• Her konuda olduğu gibi koşulsuz sevgi çocukların kişiliğini besler. Siz onu koşulsuz severseniz o da kendisini koşulsuz sever.

• Verdiği uğraşların tümünü, başarıya ulaşmasa bile, mutlaka ifade edin. Yeni denemeler konusunda onu motive etmeniz kendine olan güvenini artırır.

Uzman Psikolog Selin MERT

Lindenfield, G. (2004). Kendine Güvenen Çocuk Yetiştirme. HYB Yayıncılık.